Rozwój języka w wieku przedszkolnym

Rozwój języka w wieku przedszkolnym

Wiek przedszkolny to okres, w którym ostatecznie formuje się system fonetyczno – fonologiczny. Zwiększa się zasób słownika, dziecko zna coraz więcej słów. Z początkiem wieku przedszkolnego dzieci potrafią odpowiadać na proste pytania , rozumieją zdania, które odnoszą się do bliskiej przyszłości (przed obiadem myjemy ręce). Wraz z końcem wieku przedszkolnego dziecko potrafi już opowiedzieć za pomocą kilku zdań co wydarzyło się na wycieczce lub co robiło w przedszkolu. Z łatwością buduje wypowiedzi, które dotyczą przyszłości. Przedszkolak to świadomy w pełni „ nadawca i odbiorca” języka.

W czwartym roku życia przedszkolak doskonali umiejętności, które zdobył wcześniej. W tym okresie pojawiają się u dziecka głoski dziąsłowe. W tym wieku dziecko nie musi jeszcze potrafić wymawiać głoski „ r”.

Podczas artykulacji dźwięków ostatecznie powinno zniknąć już charakterystyczne dla wcześniejszych okresów zmiękczanie spółgłosek.

Coraz bogatsze słownictwo, którym posługuje się czterolatek powoduje, że przedszkolak w tym wieku tworzy barwniejsze i dłuższe wypowiedzi. Powoli pojawiają się słowa, które podkreślają ekspresję wypowiedzi tj.: to niesamowite…, ojej….

W wieku czterech lat przedszkolak rozwija zdolność narracji. Dziecko umiejętnie nazywa proste związki przyczynowo – skutkowe oraz relacje czasowe. Rozwój poznawczy pozwala czterolatkowi orientować się w różnicach między przyszłością, przeszłością czy teraźniejszością.

Czterolatek dysponuje także pełnym wachlarzem zdań złożonych . Bardzo ważne jest odpowiadanie na pytania, które zadaje nam czterolatek.  Dzięki tym odpowiedzią rozwijamy wiedzę dziecka, ale także dostarczamy przedszkolakowi właściwych wzorców językowych.

Charakterystyczne etapem dla rozwoju językowego czterolatka są zadawane pytania. W tym wieku dzieci pytają prawie o wszystko, gdyż są zainteresowane światem. Najczęściej czterolatki zadają pytanie „ dlaczego?”Jest to pytanie niezwykle ważne w jego rozwoju poznawczym.

W tym wieku dziecko rozumie większość przyimków wyrażających usytuowanie osoby. Największą trudność sprawia przedszkolakowi w tym wieku wyrażanie relacji czasowych. Pełną kompetencje w ty zakresie przynosi piąty oraz szósty rok życia.

Piąty oraz szósty rok życia jest czasem ostatecznego kształtowania się systemu językowego dziecka. Przedszkolak nabiera wprawy w  posługiwaniu się zdobytymi wcześniej umiejętnościami.

Na początku 5 roku życia system fonetyczno – fonologiczny jest w znacznym stopniu ukształtowany. Pięciolatek potrafi już realizować  dźwięki polszczyzny, wraz z nosówkami. Jedynym dźwiękiem, którego może jeszcze brakować jest głoska „r”.

Dzieci potrafią już opowiedzieć co wydarzy się w bliskiej przyszłości lub co działo się  w niedalekiej przeszłości. Wypowiedzi dzieci w tym wieku staja się coraz bardziej spójne z językowymi wykładnikami spójności.

Piąty rok życia to okres dalszego zadawania pytań – wiek pytań. Dziecko nadal zadaje dużo pytań, jednak mniej niż w czwartym roku życia.

Pod koniec szóstego roku życia dzieci zaczynają twórczo posługiwać się językiem, potrafią rymować, bawią się słowami. Zaczynają pojawiać się słowa metaforyczne. W wypowiedziach sześciolatka powoli zaczynają pojawiać się środki stylistyczne tj.: porównania.

W wieku pięciu, sześciu lat może zaobserwować już różnice indywidualne w poziomie językowym dzieci. Różnice te dotyczą stopnia złożoności budowanych  wypowiedzi, bogactwa słownictwa, poprawności słownictwa.

 

 

mgr Aleksandra Kałwa

Bibliografia:

  1. Cieszyńska , Korendo M. „Wczesna interwencja terapeutyczna – stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia”, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2007, s.182 – 185.